Inleiding
Alvorens nader in te gaan op het "hoe" en "waarom" zal in het kort de werking van het menselijk gehoororgaan worden besproken.

Het oor is onder te verdelen in:
· De uitwendige gehoorgang.
· Het trommelvlies met daarachter het middenoor.
. Hierin bevinden zich de drie gehoorbeentjes. 
. Via de buis van Eustachius staat het middenoor in verbinding met de neuskeelholte.
· Het binnenoor, ook wel het slakkenhuis genoemd.

Geluid bestaat uit luchttrillingen. Het trommelvlies en de gehoorbeentjes geleiden de trillingen naar het slakkenhuis. In het slakkenhuis worden de trillingen omgezet in zenuwprikkels die via de gehoorzenuw naar de hersenen worden gevoerd. De buis van Eustachius zorgt ervoor dat het middenoor is gevuld met lucht.

Wanneer wordt een trommelvliesbuisje geplaatst?
Indien de buis van Eustachius niet goed werkt, ontstaat onderdruk in het middenoor, waardoor het trommelvlies naar binnen wordt getrokken. Door de onderdruk kan het middenoor gevuld raken met vocht in plaats van met lucht. Dit wordt "OME" ("Otitis Media met Effusie") genoemd, maar ook wel "lijmoor" of "glue ear". Hierdoor kunnen klachten ontstaan van een vol drukkend gevoel in het oor en soms van pijn. Hevige pijn kan veroorzaakt worden door een ontsteking van dit vocht (middenoorontsteking). Tevens treedt gehoorverlies op, omdat de geluidstrillingen door de aanwezige vloeistof gedempt worden. Ook kan het gedrag van uw kind veranderen: het kan gaan schreeuwen en in zichzelf gekeerd raken. Bij kinderen tussen de twee en zes jaar komt deze aandoening vaak voor; meestal dubbelzijdig.
Vaak treedt binnen enkele weken tot maanden spontaan genezing op zonder dat blijvende schade ontstaat. Indien de afwijking echter langer blijft bestaan of veelvuldig aanleiding geeft tot oorontstekingen, hinderlijk gehoorverlies en/of langdurige klachten van afwijkend gedrag, kan een tijdelijke beluchting van het middenoor via een trommelvliesbuisje zinvol zijn. Een trommelvliesbuisje heeft als doel een open verbinding te bewerkstelligen tussen middenoor en uitwendige gehoorgang, opdat via het buisje lucht in het middenoor komt.

Hoe wordt een trommelvliesbuisje geplaatst?

Via een klein sneetje wordt het buisje in het trommelvlies geplaatst zodanig dat het ene uiteinde in het middenoor steekt terwijl het andere uiteinde zich in de gehoorgang bevindt.

De Neusamandel

De neusamandel (het adenoïd) bevindt zich in de ruimte achter de neus boven de huig. Dit lymfeklierweefsel is vooral bij jonge kinderen (tot ongeveer 8 jaar) aanwezig. Aan weerszijden van de neusamandel begint de buis van Eustachius, de verbinding waardoor lucht van de neus-keelholte naar de oren moet gaan.
Hierdoor is er een verband tussen neusverkoudheid, een vergrote neusamandel en een niet goed functionerende buis van Eustachius.
Tijdens het plaatsen van trommelvliesbuisjes wordt de neusamandel vaak verwijderd omdat dit een gunstig effect heeft op de buis van Eustachius, en op neusverstopping met snurken, open-mond ademhaling en snotneuzen. Doordat de neusamandel slechts een klein gedeelte van het lymfkliersysteem van het lichaam vormt, zijn er geen gevolgen voor de afweer. In tegenstelling tot een keelamandeloperatie geeft verwijdering van de neusamandel weinig pijnklachten.

Voorbereiding

Toestemming geven voor de operatie en de narcose
Bij kinderen onder de twaalf jaar bent u als ouder verplicht toestemming te geven aan de specialist voor het mogen uitvoeren van de operatie. Voor kinderen van twaalf tot zestien jaar moeten zowel u als uw kind toestemming geven. Natuurlijk heeft u beiden te allen tijde recht op informatie. Zie hiervoor de folder "Uw rechten en plichten als patiënt," te verkrijgen bij het Patiënten Service Bureau.

Beoordeling of uw kind veilig narcose kan ondergaan
U moet een uitgebreide vragenlijst over de gezondheid van uw kind invullen om te beoordelen of uw kind veilig narcose kan ondergaan. U krijgt een afspraak op de pre-operatieve poli van de anesthesioloog. De ingevulde vragenlijst moet u dan meebrengen. De anesthesioloog zal deze bekijken en beoordelen of er nog voorzorgsmaatregelen nodig zijn om een narcose veilig te kunnen uitvoeren. Vervolgens krijgt u uitleg over wat er gaat gebeuren en wat u kunt verwachten. Ook de anesthesioloog zal u vragen toestemming te geven voor het verrichten van de operatie (zie hierboven). Uiteraard mag u vragen stellen.
Is uw kind onder behandeling van een specialist, bijvoorbeeld een kinderarts? Dan is het mogelijk dat u ook nog een afspraak krijgt bij die betreffende specialist om te beoordelen of er voor de operatie nog speciale voorbereiding nodig is. Zie ook de aparte folder "anesthesiologie".

Voorlichtingsbijeenkomst
Er is elke woensdagmiddag een voorlichtingsbijeenkomst voor kinderen die aan de amandelen of voor trommelvliesbuisjes worden geopereerd. Deze bijeenkomst is speciaal bedoeld om kinderen beter voor te bereiden. Wij adviseren u met klem hier samen naar toe te gaan.

Verpleegkundige voorbereiding
U krijgt ook een verpleegkundige vragenlijst mee die u thuis rustig kunt invullen en op de dag van de operatie mee moet brengen.

De dag van de operatie

Wat geeft u uw kind mee naar het ziekenhuis?
· Twee pyjama's of nachthemdjes. Geen nieuwe, er kan bloed op komen.
· Sokken.
· Knuffelbeest, leesboekje of een geliefd speeltje.
· Zijn medicijnen.
· Eventueel een tuimelbeker of fles.
· Papieren zakdoekjes.
· De ingevulde vragenlijst.
· Deze folder.

En zorg ervoor dat uw kind:
· Geen sieraden en nagellak draagt.
· Lang haar in twee staarten heeft gebonden.

De gang van zaken in het Franciscus Ziekenhuis
Uw kind wordt voor een dagdeel opgenomen op de Kinderafdeling, op de "dagopnamekamer".

Nuchter zijn voor de operatie
Op de dag van de opname moet uw kind vanaf vijf uur voor de operatie nuchter zijn. Tot twee uur voor de operatie mag uw kind nog helder vloeibaar drinken zoals thee zonder melk, ranja en water.
Dus:
· Vanaf 03.00 uur 's nachts niets eten.
· Vanaf 06.00 uur 's ochtends niets meer drinken.
Niet toegestaan zijn melkproducten en vruchtensappen!

Degene die met het kind mee gaat naar de operatieafdeling wordt geadviseerd normaal te ontbijten of te lunchen.

Op de afdeling
Op de afdeling neemt de verpleegkundige de meegebrachte verpleegkundige vragenlijst met u door. U mag uw kind uitkleden, zijn lichaamstemperatuur opnemen en zonodig een plas laten doen. Uw kind mag zijn pyjama aandoen. Een hemd, rompertje of maillot mag het deze dag niet dragen.
Lengte en gewicht van uw kind worden bepaald. Daarna krijgt uw kind een paracetamol zetpil en een naambandje om de pols.

Op de behandel(operatie-)afdeling
Tussen 7.45 en 8.30 uur gaat één van de ouders/verzorgers met uw kind en een verpleegkundige naar het Behandelcentrum, waar de operatie plaatsvindt. Daar wacht u met uw kind in een wachtruimte. U wordt geroepen zodra uw kind aan de beurt is. Uw kind wordt neergelegd op de operatietafel en moet dan in een kapje blazen, waardoor het in slaap valt en niets van de operatie zal merken. Houd er rekening mee dat het in slaap vallen anders kan zijn dan bij een natuurlijke slaap. Uw kind draait bijvoorbeeld de ogen weg of beweegt met armen en/of benen. Het is goed uw kind (voor zover mogelijk) erop voor te bereiden dat de lucht die uit het kapje komt wel stinkt, maar dat het er niet bang voor hoeft te zijn.
Zodra uw kind slaapt, gaat u onder begeleiding terug naar de wachtruimte waar u blijft tot de behandeling is afgelopen.

De uitslaapkamer
Na de behandeling komt uw kind op de uitslaapkamer te liggen waar het rustig wakker mag worden uit de narcose. Zodra het veilig is wordt u erbij geroepen, zodat u bij uw kind bent als het wakker wordt. Hierna gaat u samen onder begeleiding van een verpleegkundige terug naar de Kinderafdeling.

Terug op de afdeling

Zodra de verpleegkundige dit aangeeft mag u zelf uw kind drinken geven. In de loop van de ochtend krijgt uw kind een waterijsje en een tweede paracetamol zetpil. Rond 10.30 uur mag uw kind weer naar huis.

Vervoer naar huis
U moet uw kind zeker in een auto vervoeren. Het is aan te raden dat er iemand achter in de auto bij het kind zit. Die is dan dicht bij het kind als het extra aandacht nodig heeft.

Bezoek
Omdat uw kind slechts een paar uur op de "dagopnamekamer" wordt opgenomen is het mogelijk dat u als ouders de hele tijd bij uw kind bent. Overig bezoek, ook broertjes en zusjes, kunnen niet komen. Ook 's morgens mogen zij niet meekomen. Uiteraard mag de ouder/verzorger die niet meegaat naar het Behandelcentrum hier wachten. Daarnaast is er ook een speciale "ouderkamer".

Wat kunt u verwachten na de operatie?

Na de operatie heeft uw kind, wat keelpijn en zit er nog wat oud bloed in de neus. Geef paracetamol zetpillen als pijnstilling. Oorpijn na de operatie is niet gebruikelijk. De eerste dagen na de operatie kan er wat vocht of bloed uit de gehoorgang komen. Vertel uw kind vooraf dat geluiden tijdelijk wat harder kunnen klinken. Doe geen watje of gaasje in het oor, dit belemmert een goede beluchting en kan daardoor de genezing vertragen.

Antwoorden op enkele veel gestelde vragen

Kan de neusamandel opnieuw aangroeien?
Bij een neusamandelverwijdering blijven altijd resten achter die in de loop van de tijd opnieuw in grootte kunnen toenemen.

Hoe lang blijft een trommelvliesbuisje zitten?
Een trommelvliesbuisje blijft enkele maanden tot soms wel enige jaren zitten. Gemiddeld 9 maanden. Het buisje wordt spontaan door het trommelvlies naar de gehoorgang toe uitgestoten, waarna het gaatje zich, op een enkele uitzondering na, vanzelf sluit.
Meestal is het plaatsen van een trommelvliesbuisje slechts éénmaal nodig. Soms moet de procedure herhaald worden, omdat de functie van de buis van Eustachius nog niet hersteld is. Na het 8e levensjaar is dit ongebruikelijk.

Wat te doen als een oor met een trommelvliesbuisje "loopt"?
Het komt regelmatig voor dat er bij kinderen met een trommelvliesbuisje een "loopoor" ontstaat. Meestal geneest dit loopoor spontaan binnen enkele dagen tot een week. Indien het oor na één week nog niet droog is kunnen oordruppels en/of antibiotica worden voorgeschreven. (Zie laatste pagina).

Kunnen trommelvliesbuisjes aanleiding geven tot schade op latere leeftijd?
Tot op heden zijn er geen aanwijzingen dat kinderen, zelfs indien het meermalen nodig is om een trommelvliesbuisje te plaatsen, blijvende schade daarvan aan trommelvliezen of gehoororgaan ondervinden.

Mag iemand met trommelvliesbuisjes water in de oren krijgen?
De eerste week na het plaatsen van een buisje mag nog niet gezwommen worden, zodat het trommelvliesbuisje tijd krijgt om goed vast te gaan zitten. Een trommelvliesbuisje heeft een dermate kleine doorsnede dat alleen water onder hoge druk of water waarvan de oppervlakte-spanning verlaagd is (zeepwater) naar binnen kan dringen. Zwemmen mag na de eerste week zonder bescherming. Bij sommige kinderen zijn wel beschermende maatregelen nodig, zoals het gebruik van vette watten in de douche en het dragen van oordoppen tijdens het zwemmen.

Mag iemand met trommelvliesbuisjes vliegen?
Kinderen met trommelvliesbuisjes mogen gewoon vliegen. Er zijn juist aanmerkelijk minder klachten bij dalen en stijgen, omdat de buisjes drukveranderingen in het middenoor voorkomen.

Welke complicaties zijn te verwachten?
De meest voorkomende complicaties zijn een loopoor (zie hierboven) en het niet dichtgroeien van het trommelvlies nadat het buisje is uitgestoten (in 2% van de gevallen). De complicaties van het plaatsen van trommelvliesbuisjes moeten worden afgewogen tegen de gevolgen van het niet behandelen.

Wat zijn de gevolgen van langdurige niet-behandelde OME?
De gevolgen van langdurig niet-behandelde OME zijn nog steeds een onderwerp van studie. Deze gevolgen kunnen zijn: leer-, spraak-, school- en gedragsproblemen als gevolg van een tijdelijke slechthorendheid. Voorts kunnen blijvende trommelvlies- en middenoorbeschadigingen optreden.

Ten slotte: Goed om te weten

· Vooraf: Neem contact op met de KNO-secretaresse als het kind koorts heeft, een ontsteking of een recent contact
  met een kinderziekte, dan gaat de opname mogelijk niet door. Indien in uw familie personen voorkomen die langer
  nabloeden na een operatie meldt u dit ook.
· Tel. polikliniek KNO: (0165) 58 85 74
· Tel. Spoedeisende Hulp: (0165) 58 88 89
· Tel. Kinderafdeling: (0165) 58 83 56
· Doen er zich gedurende de eerste veertien dagen problemen voor, zoals een nabloeding? Neem dan tijdens
  kantooruren contact op met de KNO-arts, tel. (0165) 58 85 74.
  Buiten kantooruren belt u met de Spoedeisende Hulp van het ziekenhuis, tel. (0165) 58 88 89.
· Nabloeding komt zeer zelden voor na het verwijderen van de neusamandel. Als uw kind een nabloeding krijgt zal hij
  langer in het ziekenhuis moeten blijven. Als hij al thuis is, zal hij weer worden opgenomen in het ziekenhuis.
· Het oortje moet een week droog gehouden worden. Bij het baden en haarwassen kunt u gebruik maken van vette
  watten of watten met vaseline. Na 7 dagen mag uw kind weer zwemmen, oordopjes zijn niet nodig, tenzij uw KNO-
  arts dit adviseert. Deze zijn verkrijgbaar bij een apotheek of drogist. Ook is het mogelijk hiervoor reeds vooraf
  speciale oordopjes te laten aanmeten. Deze zijn te verkrijgen bij een zaak die hoorapparaten verkoopt.
· Wat te doen bij een loopoor? Meestal voelt het kind zich niet ziek en heeft het geen koorts. Sluit de gehoorgang
  niet af, en zorg dat er geen water in het oor komt. Spoel de neus eventueel regelmatig met zout water. Het loopoor
  stopt vaak spontaan. Duurt het loopoor langer dan 7 dagen of treedt wel koorts op? Dan is het raadzaam contact op
  te nemen met de polikliniek KNO voor verdere adviezen. Vaak worden dan oordruppels voorgeschreven.
· Een verpleegkundige van de afdeling belt u de dag na de operatie, als u dat op prijs stelt. Zij bespreekt met u hoe
  de opname is geweest en de nacht is verlopen.

Vandaag mag uw kind nog ___x 120 - 240 - 500 mg paracetamol.

Belt u met tel. (0165) 58 85 74 voor een controleafspraak over ___ weken bij

KNO-arts ____________________________,

Bronvermelding
Voorlichtingsmateriaal deels afkomstig van de Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorziekten en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied.