Inleiding

Actinische keratosen noemt men ook wel zonlichtbeschadigingen. Het zijn meestal kleine, verhoornde plekjes van de huid die ruw aanvoelen. De kleur varieert van huidkleurig tot bruin. De plekjes ontstaan op delen van het lichaam die aan (zon)licht bloot staan. Bijvoorbeeld in het gezicht en op de handruggen. De plekjes komen vooral op oudere leeftijd voor. Mensen gaan vaker op zonvakantie en gebruiken zonnebanken. Daardoor komen actinische keratosen steeds vaker ook op jongere leeftijd voor. Mensen met een licht huidtype (blond haar en blauwe ogen) hebben een grote kans de plekjes te krijgen. Actinische keratosen zijn een blijvend gevolg van (teveel) ultraviolette straling. Zij kunnen een voorstadium van huidkanker zijn.

Oorzaak

Zonlicht heeft zowel goede als slechte gevolgen voor de mens. Goed is de aanmaak van vitamine D in de huid.
De slechte gevolgen kunnen worden verdeeld in directe gevolgen en gevolgen op langer termijn. Een direct gevolg is bijvoorbeeld verbranding. Een nadeling gevolg op langer termijn is vroegtijdige veroudering van de huid. Actinische keratosen ontstaan na langdurige blootstelling van de huid aan zonlicht. Het ontstaan van actinische keratosen is afhankelijk van het huidtype en de totale hoeveelheid zonlicht die iemand in de loop van het leven op de huid heeft gekregen. Hoe blanker de huid, hoe groter de kans dat deze huidafwijking zich ontwikkelt.

Verschijnselen

De plekjes komen meestal voor op de handruggen, de onderarmen, het gezicht en de kale(nde) schedelhuid. In het begin zijn de plekjes beter te voelen dan te zien. Soms doen de plekjes bij aanraking een beetje pijn. De grootte varieert van enkele millimeters tot enkele centimeters. Vaak zijn er meerdere plekjes. Meestal zijn er ook andere kenmerken dat de huid langdurig aan zonlicht is bloot gesteld, zoals vlekkerige verkleuringen, rimpels en een dunne huid.

Diagnose

Meestal kan de huidarts de diagnose met het blote oog stellen. Is de afwijking onrustig, bijvoorbeeld door roodheid, niet genezende wondjes of overmatige verhoorning? Dan neemt de huidarts een klein stukje huid af voor nader onderzoek. Dan is het mogelijk de diagnose met zekerheid te stellen.

Behandeling

Behandeling van actinische keratosen is nodig. De huidarts kan actinische keratosen op verschillende manieren behandelen:

• Bevriezing met vloeibare stikstof.
• Wegschrapen van de plekjes met een scherpe lepel en wegbranden.
• Verwijdering door chemische peeling.
• Efudix crème (bij grote huidoppervlakken). Deze crème gebruikt u drie weken tot de huid oppervlakkig beschadigd is. Er ontstaat dan een schaafwond. Daarna geneest de huid zonder littekenvorming.
  De actinische keratosen blijven vaak lange tijd weg.
• Aldara crème. Deze creme gebruikt u drie keer per week gedurende enkele weken. Aldara kan huidirritatie veroorzaken.
• Photodynamische therapie (PDT), vooral bij grote afwijkingen. Hierbij wordt de huid ingesmeerd met een creme die de plekjes gevoelig maakt voor licht. Door belichting met een speciale lamp worden de actinische keratosen vervolgens vernietigd.
• Operatieve verwijdering onder plaatselijke verdoving.
• Een crème met een vitamine A-achtige stof die langzaam werkt. De crème moet langdurig dagelijks worden toegepast en werkt meestal alleen bij beginnende afwijkingen.

Zelf doen

Belangrijk is verdere beschadiging van de huid door zonlicht zoveel mogelijk te voorkomen. Dit kan door minder in de zon te komen en het gebruik van de zonnebank te beperken. Gebruik middelen tegen zonnebrand met een hoge beschermingsfactor (factor 40 of 50). Draag vooral beschermende kleding en een hoofddeksel. Een antizonne-brandcrème is bedoeld om de huid in de zon te beschermen en niet om langer in de zon te blijven. Laat nieuwe plekjes altijd controleren. Patiënten met veel actinische keratosen blijven onder controle bij de huidarts.

Vooruitzichten

Actinische keratosen blijven na de behandeling steeds terugkomen. De vroeger opgelopen zonneschade kan niet meer ongedaan gemaakt worden. Daarom moet de behandeling regelmatig worden herhaald. Na verloop van jaren kan er in de actinische keratosen huidkanker ontstaan. De kans daarop is ongeveer 5-10%.

Vragen

Heeft u nog vragen? Stel ze gerust. De polikliniek Dermatologie is op werkdagen te bereiken via tel. (0165) 58 84 12.

Informatie

Voor aanvullende informatie over huidaandoeningen en patiëntenverenigingen, kunt u zich wenden
(dagelijks tijdens kantooruren) tot de Huidfederatie/Nationaal Huidfonds, via de huid infolijn: tel. (030) 28 23 996.

Bron: NVDV

Klik op onderstaande link voor de website van de Nederlandse vereniging voor dermatologie en venerologie.
Op deze website vindt u nog meer informatie over huidaandoeningen.

http://www.huidarts.info/patientenfolders.htm