Inleiding
Onder oorsuizen (tinnitus) verstaat men het horen van geluiden in het hoofd die niet van buitenaf komen. Alle vormen van geluid worden beschreven, windgeruis, fluitketels, bellen, brommen, fluiten en rinkelen. Vrijwel iedereen heeft wel eens kortdurend last gehad van oorsuizen. Oorsuizen kan bijna continu aanwezig zijn, en dermate hinderlijk dat men in de dagelijkse bezigheden belemmerd wordt. Chronisch oorsuizen is een onderschatte kwaal. Bij sommige patiënten geeft het zoveel klachten dat het hele leven er door beheerst wordt, ze voelen zich radeloos en verliezen soms zelfs werk en vrienden. Onbegrip van de omgeving is een bijkomend probleem. Gezinsleden, collegae en vrienden zien niets aan de patiënt dat op ziekte wijst, terwijl deze toch door het oorsuizen enorm gehinderd wordt.

Mogelijke oorzaken van oorsuizen

Lichaamsgeluiden
In slechts ongeveer 5% van de gevallen zijn lichaamsgeluiden de oorzaak van het oorsuizen. Voorbeelden zijn: stromend bloed bij hoge bloeddruk of vaatvernauwingen. Spastische trillingen van spiertjes in het middenoor of de keel, die een meer ratelend geluid geven. Slijm in de buis van Eustachius dat een borrelend geluid kan geven. Afwijkingen van het kaakgewricht, die een storend geluid bij kauwen geven.

Afwijkingen in het oor

• Afsluiting van de gehoorgang: door oorsmeer, water of een watje.
• Afwijkingen in het middenoor: door een gat in het trommelvlies of chronische oorontsteking.
• Afwijkingen in het binnenoor: door versleten of beschadigde zintuigcellen in het gehoororgaan. Slijtage treedt bij iedereen op met toenemende leeftijd (ouderdomsslechthorendheid). Beschadiging van de zintuigcellen kan ook ontstaan door blootstelling aan lawaai, oorontstekingen, chemotherapie, plotsdoofheid, en de ziekte van Ménière

Binnenoorbeschadiging is waarschijnlijk de belangrijkste oorzaak van oorsuizen. Door beschadiging van het slakkenhuis blijft de gehoorzenuw zonder aanleiding actief wat ervaren wordt als oorsuizen.

Behandeling

Er zijn verschillende manieren om het omgaan met chronisch oorsuizen te vergemakkelijken, maar er bestaat geen echte behandeling om van de kwaal af te komen. Zelfs het verwijderen van het binnenoor door een operatie, waarmee natuurlijk ook het gehoor weggenomen wordt, blijkt niet effectief te zijn. Op dit moment wordt aan verschillende universiteiten onderzoek gedaan om een echte behandeling mogelijk te maken, maar voorlopig blijft dit toekomstmuziek.

Medicijnen tegen chronisch oorsuizen
Er bestaan geen goede en adequate medicijnen tegen oorsuizen.
Ook homeopathische middelen werken maar zelden. Zuurstof- laser- en infuusbehandeling van oorsuizen hebben geen wetenschappelijk bewezen effect.

Hoor- en maskeertoestellen bij oorsuizen
Door het aanbieden van een constant geluid door een hoor- en maskeertoestel kan het tinnitusgeluid als het ware ondergedompeld worden in het omgevingsgeluid. Iedereen kent die maskeerervaring wel, ook normaalhorenden horen overdag niet de huishoudelijke geluiden die bij het vallen van de avondstilte ineens opvallend aanwezig zijn.
Vaak geven maskeergeluiden voor enige tijd verlichting, maar slechts een beperkt deel van de oorsuispatiënten is er echt mee geholpen. Veel mensen die overdag enige verlichting ervaren door het maskeergeluid hebben moeite met de stilte van de nacht. Stilte brengt het eigen tinnitusgeluid weer naar de voorgrond met inslaapproblemen tot gevolg.

Psychologische behandelmethoden bij oorsuizen
Deze methoden baseren zich op de kracht en het aanpassingsvermogen van de menselijke geest. Door bijvoorbeeld gesprekstherapie kunnen mensen zich beter bewust worden van hun kwaal en vooral van wat ze zelf kunnen doen om het leven met oorsuizen draaglijker te maken. Het leren accepteren van het oorsuizen, het onderkennen van verergerende factoren en het leren zich te concentreren en ontspannen worden daarbij toegepast in groeps- of individuele psychotherapie. Het is de kunst een punt te bereiken waarop patiënten zich nog wel bewust zijn van hun oorsuizen, maar er in het dagelijks leven niet langer hinder van ondervinden. Mensen hebben zich dan aangeleerd het storend geluid in hun hoofd niet langer te willen horen.

Tinnitus Retraining Therapy (TRT)
Deze door Jastrebroff en Hazell ontwikkelde therapie richt zich op het vermogen van mensen om geluiden als het ware te laten weglekken uit het bewustzijn. Iedereen, ook normaalhorenden, kennen deze ervaring. Als u bijvoorbeeld een nieuwe koelkast heeft gekocht hoort u in het begin het gebrom van het apparaat, maar naar verloop van tijd hoort u het constant aanwezige geluid niet meer, tenzij u er door uw visite op wordt gewezen.
Het uitgangspunt van de TRT-behandeling is dat de oorsuispatiënt zich ervan bewust moet worden dat de hinder van oorsuizen zal afnemen als de persoon z'n emotionele reacties onder controle krijgt en verandert. Mensen worden daarbij als het ware getraind om te leren wennen aan het constante geluid in hun hoofd.

Tot slot

De laatste jaren richt de behandeling zich dus meer op het vermogen van patiënten om zichzelf (met evt. professionele hulp) van de last van oorsuizen te bevrijden. Men moet niet bij de pakken neerzitten en zoeken naar de remedie die er niet is, maar zich bewust worden van de emotionele reacties en omgevingsfactoren die een rol spelen in de beleving van het oorsuizen en hier rekening mee houden. De meeste patiënten bemerken zelf een duidelijke ongunstige invloed van lichamelijke en geestelijke vermoeidheid en psychische spanningen.
De meeste mensen lukt het uiteindelijk om na verloop van tijd weer een normaal leven op te bouwen, ook met het constante geluid in het hoofd. Vaak duurt zo'n gewenningsperiode enkele jaren. De patiënten zijn er dan niet van af, maar hebben geleerd het een plaats te geven in hun leven. Het geluid is er nog wel, maar ze zijn zich er niet meer voortdurend van bewust. Het beheerst hun leven niet langer.

Acceptatie van het oorsuizen kan bevorderd worden door contact met andere patiënten die aan oorsuizen lijden via de Nederlandse Vereniging van Slechthorenden, de NVVS (www.nvvs.nl).