Inleiding
Iedereen is wel eens duizelig geweest. Het is moeilijk duizeligheid te omschrijven. In het algemeen verstaan we onder duizeligheid het gevoel dat de relatie tot de ruimtelijke omgeving verstoord is.
Normaal gesproken krijgt ieder mens voortdurend informatie over de ruimte om zich heen en over de positie die zijn lichaam daarbinnen inneemt. Die informatie is afkomstig van de volgende systemen:

• Het evenwichtsorgaan ligt in het rotsbeen en vormt met het slakkenhuis het binnenoor. Het evenwichtsorgaan is gevoelig voor stand- en snelheidsveranderingen van het hoofd.
• De ogen beïnvloeden ook onze oriëntatie. Lopen of stilstaan is moeilijker met de ogen gesloten.
• Het diepe gevoel in spieren en pezen. Vooral de signalen uit de benen en de nek geven informatie over de stand van het lichaam, en van het hoofd ten opzichte van het lichaam.
  

Al deze informatie, van de evenwichtsorganen, de ogen en het diepe gevoel, wordt verwerkt in de hersenstam en de kleine hersenen. Van daaruit gaan prikkels naar de spieren zodat wij houding en evenwicht kunnen aanpassen en bewaren. Er gaan ook signalen naar de grote hersenen waar het bewustzijn zit. Komen daar verkeerde signalen binnen dan ontstaat het gevoel van duizeligheid. Duizeligheid is dus een gevoel, dat op zich niet meetbaar is. Dit maakt het zoeken naar de oorzaak lastig.

Verschijnselen

De meeste mensen klagen bij duizeligheid over draaierigheid, een licht gevoel in het hoofd, het gevoel alsof de wereld om hen heen draait of dat ze zweven. Als u dit gevoel heeft, kunt u gedesoriënteerd zijn en moeite hebben met het bewaren van uw evenwicht. Dit onaangename gevoel kan gepaard gaan met allerlei andere klachten zoals angst, transpireren, geeuwen, zuchten, misselijkheid en braken. Klassieke voorbeelden van bovengenoemd ziektebeeld zijn wagen- en zeeziekte.

Oorzaken

Elke stoornis op een van de plaatsen in het hele systeem kan duizeligheid en/of evenwichtsklachten veroorzaken.

1. Vooral een acute aandoening van één evenwichtsorgaan leidt tot heftige duizeligheid met misselijkheid en braken. De patiënt ziet vaak de omgeving draaien. Soms heeft iemand ook het gevoel opzij te worden geduwd of in een put te vallen. De klachten kunnen enkele seconden tot weken duren. De meest bekende oorzaken van een stoornis van het evenwichtsorgaan zijn:

• Een ongeval met hoofdletsel.
• Ontstekingen, bijvoorbeeld griep of middenoorontsteking.
• Ziekte van Ménière. (Zie afzonderlijke folder)
• Doorbloedingsstoornissen.
• Een goedaardige tumor op de evenwichtszenuw.

2. Problemen met het gezichtsvermogen en de oogspieren. Deze treden bijvoorbeeld op bij het dragen van een nieuwe bril of bij oogspierverlammingen.

3. Het diepe gevoel kan gestoord raken bij aandoeningen van het zenuwstelsel bijvoorbeeld bij suikerziekte in de benen, of in de nek, zoals een whiplashtrauma.

4. Stoornissen van de hersenstam en de kleine hersenen.
Deze ontstaan door:

• Doorbloedingsstoornissen, zoals bloeddruk- en hartritmestoornissen.
• Stofwisselingsstoornissen, bijvoorbeeld ontregeling door suikerziekte.
• Vergiftigingen door alcohol- of medicijngebruik.

5. Ook de grote hersenen zijn gevoelig voor de bovengenoemde stoornissen. Daarbij kunnen psychische invloeden als stress, angst en vermoeidheid ook tot duizeligheid leiden.

6. Tot slot kunnen stoornissen in de zenuwen en de spieren, die normaal gesproken houding en evenwicht bewaren, het gevoel van duizeligheid veroorzaken.

Onderzoek

Verreweg het belangrijkste deel van het onderzoek is uw eigen verhaal! In uw verhaal wordt gelet op de volgende vier aspecten:

• Om wat voor een soort duizeligheid gaat het? Voelt u bewegingen in het hoofd of van het hele lichaam? Draait de omgeving? Heeft u neiging tot vallen? Bent u licht in het hoofd? Heeft u het gevoel te schommelen of te wiebelen, etc?
• Het verloop in de tijd. Ontstonden de klachten geleidelijk of acuut? Hoe lang bestaat de duizeligheid? Is de duizeligheid continu aanwezig?
• Zijn er bepaalde omstandigheden waaronder de klachten optreden of verergeren? Afhankelijk van hoofdbewegingen? Treden de klachten op in bed, bij rechtop gaan staan of tijdens het lopen, in drukke winkels of op het werk?
• Zijn er andere verschijnselen, zoals oorsymptomen (verminderd gehoor, oorsuizen, vol gevoel in het oor), misselijkheid, braken, hoofdpijn, het gevoel flauw te vallen of weg te raken, hartkloppingen, transpireren, moeite met praten of slikken, dubbelzien of uitval van een gezichtsveld, benauwdheid, angst, etc.?

Verder wordt nog gevraagd naar het bestaan van andere ziektes en medicijngebruik.

U begrijpt, dat het verhaal erg lang kan zijn. Zoals gezegd is het gevoel van duizeligheid zelf niet meetbaar, maar wel kunnen de orgaansystemen die een bijdrage leveren aan het handhaven van oriëntatie, houding en evenwicht nader worden onderzocht. Het meer algemene onderzoek, door de huisarts, bestaat uit het meten van hartslag en bloeddruk en algemeen bloedonderzoek. De KNO-arts beoordeelt oren, gehoor, oogbewegingen, houding en evenwicht.
Zonodig vindt na het algemene onderzoek een meer specialistisch evenwichtsonderzoek plaats, waarbij de evenwichtsorganen getest worden door warm en koud water in de oren te spoelen. In uitzonderingsgevallen vindt onderzoek door middel van een scan (CT of MRI) plaats.
Aan de hand van uw verhaal en de resultaten van het aanvullende onderzoek lukt het meestal stapje voor stapje de oorzaak van de duizeligheid op te sporen.

Behandeling

Uw dokter probeert vooral de oorzaak van uw klachten te vinden om een zo goed mogelijke behandeling te kunnen instellen. Als hij weet waar "de fout" zit is er vaak ook iets aan te doen. Voor de klacht duizeligheid zelf bestaat geen medicijn! De mogelijke behandelingen zijn heel uiteenlopend. De ene keer moet gewoon worden afgewacht, een andere keer worden medicijnen voorgeschreven of gewijzigd. Soms bestaat de behandeling uit gerichte oefeningen of fysiotherapie of het leren omgaan met stress.