Verwerking van een opname op de Intensive Care

Een patiënt die opgenomen is op de afdeling Intensive Care ligt waarschijnlijk aan de beademing, wordt in slaap gehouden en weet dus niet wat er allemaal gebeurt. Dit is een erg ingrijpende gebeurtenis.

Uit onderzoek is gebleken dat patiënten die voor een langere periode opgenomen zijn geweest op een afdeling Intensive Care vaak problemen ontwikkelen door een verstoorde of onvolledige verwerking van de Intensive Care opname. Dit kan zich uiten in slaapstoornissen, angst, hallucinaties en onrust. Nazorg is dan gewenst.

Het doel van nazorg is het geven van psychosociale begeleiding aan patiënten die opgenomen zijn geweest op de afdeling Intensive Care ter voorkoming of vermindering van verwerkingsproblemen ten gevolge van die opname.

Verwerkingsfases Intensive Care opname

Verwerking van de Intensive Care opname is gewoonlijk in 3 verschillende fases onder te verdelen:

Fase I: Fase van verdoving en emotionele uitbarstingen:
De menselijke geest verwerkt een klap in fasen. De eerste reactie is vaak ongeloof: "dit kan niet waar zijn". Als even later het besef doordringt dat het echt gebeurd is, treden vaak gevoelens van angst, ontreddering en machteloosheid op. Het gevoel door het lichaam in de steek te zijn gelaten. Er kan niet meer aan het gewone leven worden deel genomen en niet aan verplichtingen worden voldaan. Het leven gaat door zonder jou. Het psychisch herstel vergt veel tijd, je wordt geconfronteerd met de sterfelijkheid. Het lichaam functioneert niet goed meer, waardoor de toekomst onduidelijk en onzeker is en ingrijpend verandert. Alles wat is opgebouwd komt in een ander daglicht te staan.           Als reactie hierop kan een persoon zich afsluiten en informatie gedoseerd toelaten. Pas als het beter gaat laat die persoon beetje bij beetje informatie toe. Nadien kunnen alle gevoelens in volle hevigheid naar buiten komen. Je kunt boos, verdrietig of angstig worden. Na een tijdje gaat de deur van je gevoelens opnieuw op slot en word je weer rustig. Deze periode, waarin emoties als een storm over en door je heen razen om daarna weer te bedaren, duurt meestal enkele dagen tot een week.

Fase II: Fase van herinneringen:
Gedurende de tweede fase kun je gekweld worden door herinneringen aan wat jou is overkomen. Keer op keer zie je de film van hetgeen gebeurde aan je voorbij trekken. Omdat deze film je zeer hevige en pijnlijke gevoelens bezorgt, span je je erg in om te voorkomen dat deze weer gaat draaien. Je zoekt afleiding en bezigheden om jouw gedachten opzij te kunnen zetten. Deze fase van afwisselend herbeleven en vermijden duurt doorgaans een maand of nog iets langer, bij sommigen slechts een week of nog minder. Door bepaalde medicijnen die tijdens de Intensive Care opname toegediend werden kan het mogelijk zijn dat sommige mensen zich tijdelijk of blijvend een deel van de Intensive Care opname niet meer kunnen herinneren.

Fase III: Op zoek naar balans
Gedurende de derde fase maak je een balans op en probeer je wat je meegemaakt hebt een plaats te geven in je leven. Je probeert de zin ervan te ontdekken. Vragen die je jezelf dan stelt zijn: "Wat heb ik ervan geleerd?".        Vaak zul je dan tot de ontdekking komen dat er op een of meerdere van de volgende drie gebieden iets is veranderd:

· zelfbeeld
· relaties 
· levensfilosofie

Lichamelijke gevolgen

Lichamelijke problemen die zich voor kunnen doen tijdens het verwerkingsproces zijn:

· Diarree
· Duizeligheid
· Versnelde hartslag
· Kortademigheid
· Knellend gevoel rond de borst
· Vermoeidheid
· Hoofdpijn
· Hyperventilatie
· Misselijkheid
· Geen eetlust hebben of gewicht verliezen

Psychische gevolgen

Psychische problemen die zich voor kunnen doen tijdens het verwerkingsproces zijn:

· Woede
· Zelfverwijt
· Rusteloosheid en geïrriteerdheid
· Somberheid of depressiviteit
· Letterlijk een brok in de keel voelen
· Het gevoel hebben dat wat er om u heen gebeurt niet reëel is
· Het gevoel hebben niet alles op een rijtje te kunnen krijgen
· Beelden zien van de situatie tijdens de Intensive Care opname
· Moeite om zich te concentreren
· Slaapproblemen

Hulp bij verwerking

Bedenk dat je in wezen dezelfde persoon bent als voor het incident. Bedenk ook dat, als je teveel of te lang lijdt, professionele hulp beschikbaar is.

Professionele hulp wordt ingeroepen onder één of meer van de volgende omstandigheden:
· Als je je chronisch gespannen, verward, leeg of uitgeput voelt.
· Als lichamelijke symptomen niet verdwijnen.
· Als nachtmerries (met name over de gebeurtenis) en slecht slapen maar niet overgaan.
· Als je niemand hebt of kent met wie je je gevoelens kunt delen en je het gevoel hebt dit wel nodig te hebben.
· Als je merkt dat relatie(s) onder druk komen te staan of ernstig onder het gebeurde te lijden hebben, of als er acute problemen ontstaan, bijvoorbeeld ruzies.
· Als je geobsedeerd bent door de vrees voor een herhaling van het incident.
· Als je buitengewoon prikkelbaar blijft.

Hoe kan professionele hulp het beste worden inroepen?
Ga naar de huisarts en praat over hetgeen waar je mee zit. De huisarts zal je verder begeleiden en indien nodig doorverwijzen naar externe hulp.

Informatie familie

Ook voor de familie van een patiënt kan de opname een ingrijpende gebeurtenis zijn. Hieronder bieden wij je handvatten voor de begeleiding van jouw naaste en wellicht ook voor jouw eigen verwerking.
Enkele aandachtspunten voor het omgaan met de gevoelens en reacties van een familielid dat een opname op de Intensive Care, of heeft door gemaakt, zijn:

Liever niet doen:
· Zelf teveel praten en over eigen ervaringen uitwijden.
· Goed bedoelde adviezen geven.
· Een mening geven of oordelen
· Gevoelens proberen te temperen of weg te nemen.
· Overbezorgd of geforceerd vrolijk reageren.
· Bang zijn de verkeerde dingen te zeggen.

Beter wel doen:
· Bied praktische steun aan en vraag of je iets kunt doen.
· Sta stiltes toe tijdens een gesprek
· Bedenk dat de ander in het begin vaak erg angstig is en hunkert naar gezelschap. Meestal is het belangrijker dat iemand er is (op de achtergrond) dan dat er wordt gepraat.
· Probeer in jouw reacties zo dicht mogelijk bij jouw eigen gevoel te blijven.
· Wees geduldig en realiseer je dat iemand die een ingrijpende gebeurtenis heeft meegemaakt vaak keer op keer hierover wil praten.
· Zeg of laat merken dat je meeleeft
· Waar woorden tekort schieten, kan aanraking boekdelen spreken. Reageer op gevoelens, praat er niet overheen.

Hopelijk biedt deze informatie jou en jouw familie wat handvatten voor verwerking en begeleiding, waardoor het herstel in de thuissituatie positief wordt beïnvloed.