Inleiding
Vitiligo is een onschuldige aandoening waarbij de huid en het haar pigment verliezen en waarbij melkwitte plekken van verschillende grootte en vorm ontstaan. De pigmentcellen in het onderste deel van de opperhuid zijn verdwenen. Behalve een medisch probleem is vitiligo vooral een belangrijk sociaal psychologisch probleem. Het wordt over het algemeen beschouwd als een cosmetisch ontsierende huidafwijking die met maskerende middelen redelijk kan worden behandeld. Vitiligo is niet besmettelijk.

Oorzaken

De precieze oorzaak van vitiligo is nog onbekend. Er zijn enkele theorieën over de mogelijke oorzaken.

• De genetische theorie.
• De auto immuuntheorie.
• De neurogene theorie.
• De melanocyten celvernietigingstheorie.

De genetische theorie
Volgens deze theorie zou vitiligo een erfelijke ziekte zijn. Bij identieke tweelingen blijken vitiligoplekken tegelijkertijd op dezelfde plaatsen voor te komen. Ook het feit dat vitiligo vaak voorkomt bij verschillende personen binnen één familie wijst erop dat erfelijke factoren een rol kunnen spelen bij het ontstaan van vitiligo.

De auto immuuntheorie
Bij een auto immuunziekte is het afweersysteem gericht tegen weefsels of afzonderlijke cellen van het eigen lichaam.
Dit leidt tot ziekte van het bijbehorende orgaan of orgaansysteem. In het geval van vitiligo nemen sommige wetenschappers aan dat deze immunologische reactie de vernietiging van pigmentcellen veroorzaakt. Deze theorie over het ontstaan van vitiligo is mede gebaseerd op het feit dat andere auto immuunziekten zoals ziekten van de schildklier, de ziekte van Addison (het tekortschieten van de bijnier), alopecia areata (een bepaalde vorm van haaruitval) en suikerziekte vaker voorkomen bij patienten die ook vitiligo hebben.

De neurogene theorie
Deze theorie is gebaseerd op de waarneming dat in vitiligoplekken een stoornis optreedt in de functie van het zenuwstelsel. Men veronderstelt dat vitiligo misschien een gevolg is van een toegenomen afscheiding van bepaalde schadelijke stoffen door zenuwuiteinden, die in staat zijn de vorming van melanine (huidpigment) te vertragen en pigmentcellen te verbleken.

De melanocyten‑celvernietigingstheorie
Deze theorie veronderstelt dat de pigmentcellen worden vernietigd door stoffen die ook nodig zijn voor de vorming van huidpigment (melanine) en daardoor schadelijk voor pigmentcellen. Normaal bestaat er een beschermingsmechanisme dat deze stoffen onschadelijk maakt. Bij vitiligo zou dit beschermende mechanisme echter zijn ontregeld. De witte plekken komen het meest voor in die gebieden die normaal het meest gepigmenteerd zijn en dus de sterkste vorming van melanine hebben.

Ongeacht de oorzaak neemt men aan dat sommige factoren vitiligo kunnen uitlokken bij personen die een aanleg voor vitiligo zouden kunnen hebben. Deze factoren zijn o.a. ernstige emotionele spanningen, zonnebrand, ernstige ziekten, operaties, zwangerschap, bevalling en lichamelijk letsel.

Verschijnselen

De witte plekken variëren in grootte en vorm; zij kunnen zich geleidelijk uitbreiden en hebben vaak een rand die donkerder is dan de normale huid. De lijnentekening in de vitiligohuid is normaal. Vitiligoplekken vindt men vaak rondom lichaamsopeningen en in de lichaamsplooien bij de geslachtsorganen, op drukplaatsen, op handen en voeten, op plaatsen van herhaald trauma (letsel) en in het gelaat. Het haar in de vitiligoplekken wordt vaak wit. Het verloop van de ziekte is niet constant en daarom ook niet goed te voorspellen. Gewoonlijk wordt de huidafwijking geleidelijk erger, met tussenliggende perioden van verbetering. Spontaan herstel van vitiligoplekken, met name van aan zonlicht blootgestelde delen, komt regelmatig voor. Herstel is echter meestal onvolledig en cosmetisch niet fraai. Bij vitiligo van de slijmvliezen, bijvoorbeeld de lippen, en van de handen en het gelaat komt spontaan herstel betrekkelijk weinig voor. Hetzelfde geldt voor de plekken waar witte haren groeien als uiting van vitiligo. Ook bij vitiligo die op latere leeftijd ontstaat, treedt minder vaak spontane verbetering op. Vitiligo moet worden onderscheiden van een aantal andere ziekten, die ook gepaard gaan met totale de-pigmentatie.

Diagnose

Vitiligo is over het algemeen zo gemakkelijk te herkennen dat de diagnose meestal kan worden gesteld op grond van de uiterlijke kenmerken. Aanvullende onderzoeken zijn vrijwel nooit nodig.

Behandeling

Tot nu toe is er geen effectieve therapie voor vitiligo bekend. De onderstaande therapieën geven slechts een matige kans op succes. De behandeling duurt in het algemeen maanden tot jaren.

Corticosteroïden
De behandeling met corticosteroïdhoudende crèmes (zie ook folder Corticosteroïden en hormoonzalf) is in sommige gevallen succesvol, vooral bij beginnende vitiligo. Bij deze behandeling worden corticosteroïdhoudende crèmes eenmaal per dag op de vitiligoplekken aangebracht. Soms kan de behandeling met corticosteroïdhoudende crèmes ook met een zonnebankkuur of PUVA (zie hieronder) worden gecombineerd. De behandeling met corticosteroïden mag niet te lang worden voortgezet, omdat deze crèmes op langere termijn schadelijke bijwerkingen kunnen hebben. In het algemeen zal na enkele weken tot hooguit drie maanden duidelijk zijn of deze behandeling succesvol is.

PUVA
Dit is waarschijnlijk de meest aangewezen wijze van behandeling van uitgebreide vitiligo. Bij deze behandeling wordt de huid gevoeliger gemaakt voor ultraviolet licht met een psoraleen (lichtgevoelige plantaardige stof). Daarna wordt de huid bestraald met ultraviolet licht. De bestraling kan plaatsvinden d.m.v. een zonnebank (UVA-licht) of gewoon zonlicht.

Psoraleen kan op drie manieren toegediend worden:

• In de vorm van tabletten. Het middel komt via het bloed in de huid.
• Als lotion op de huid door middel van onderdompeling in een bad.
• Als klysma. Het middel komt via het darmslijmvlies in het bloed en zo in de huid.

Het reultaat is pas na enkele weken tot maanden zichtbaar. Er treden eerst pigmentaties op in de vitiligoplek in de vorm van bruine puntjes, die naderhand kunnen samenvloeien. De behandeling dient soms jaren achtereen (met rustpauzes) te worden toegepast om een goed resultaat te krijgen. Op plaatsen waar geen haarwortelzakjes zijn (handpalmen/voetzolen) is de kans op succes gering. Bij de PUVA-behandeling treden soms bijwerkingen op. Ook kan eerst een averechts effect optreden omdat de witte plekken in de verder donker wordende huid meer gaan opvallen.

Meer informatie over PUVA leest in de folder over Psoriasis.

Transplantatie
Hoewel sommige onderzoekers gunstige resultaten melden van transplantatie van normaal gepigmenteerde huid naar de vitiligoplekken, bevindt deze methode zich in feite nog in een experimenteel stadium. Bij de transplantatie kan gebruik gemaakt worden van het verplaatsen van stukjes normaal gepigmenteerde huid naar een vitiligogebied.

De "omgekeerde" methode
De "omgekeerde" methode (het behandelen van de gezonde huid) kan een enkele keer worden toegepast bij patiënten die een zó uitgebreide vorm van vitiligo hebben, dat er nog slechts weinig plekken met normaal gepigmenteerde huid over zijn. In deze gevallen loont het soms de overgebleven donkere huid verder te depigmenteren door toepassing van een 'bleekmiddel', waardoor de huid egaal bleek wordt.

Zelf doen

U kunt de witte plekken met een huidkleurige make up of camouflagecreme maskeren. Vraag hiervoor advies aan een gespeciliseerde schoonheidsspecialiste. Vermijd blootstelling aan zonlicht. De witte plekken zijn kwetsbaarder voor zonlicht en kunnen makkelijk vebranden. Gebruik een zonnecreme met een hoge beschermingsfactor.

Vooruitzichten

In sommige gevallen kan een spontane verbetering optreden. In de meeste gevallen zal het blijven bestaan en zich op den duur langzaam uitbreiden.

Informatie

Neem voor meer informatie contact op met:
Landelijke Vereniging voor Vitiligo Patiënten,
Postbus 87956, 2
2508 DJ DEN HAAG.
www.vitiligo.nl

Voor aanvullende informatie over huidaandoeningen en patiëntenverenigingen kunt u terecht bij Huidpatienten Nederland, www.huidpatienten-nederland.nl of via de huidinfolijn: tel. (030) 28 23 996.

Bron: NVDV

Klik op onderstaande link voor de website van de Nederlandse vereniging voor dermatologie en venerologie.
Op deze website vindt u nog meer informatie over huidaandoeningen.

http://www.huidarts.info/patientenfolders.htm