Inleiding

Moedervlekken zijn goedaardige opeenhopingen van pigmentvormende cellen in de huid. Het is een normaal verschijnsel; vrijwel iedereen krijgt meerdere moedervlekken, gemiddeld zo'n 25. De officiële medische term voor deze goedaardige moedervlek is naevus (naevocellularis). Naast normale, goedaardige moedervlekken bestaan er ook onrustige (dysplastische/atypische) moedervlekken en kwaadaardige moedervlekken (melanomen). Onrustige moedervlekken zijn goedaardig, maar kunnen soms voorlopers van het melanoom zijn. Een melanoom kan ontstaan uit een onrustige moedervlek en een enkele keer zelfs uit een gewone moedervlek, al is de kans dat een moedervlek kwaadaardig wordt kleiner dan een op een miljoen. Ook kan een melanoom "spontaan" uit tevoren normale huid ontstaan.

Oorzaak

Een moedervlek is een onschuldige stoornis in de ontwikkeling van de huid. Een enkele keer is een moedervlek al bij de geboorte zichtbaar aanwezig (de zogenaamde aangeboren of congenitale moedervlek). De meeste moedervlekken ontstaan tussen het derde en 20ste jaar. Na het 40ste jaar kan het aantal moedervlekken weer afnemen. Het aantal moedervlekken wordt bepaald door erfelijke factoren en door de mate waarin de huid tijdens het leven aan zonlicht is blootgesteld. Vooral (overmatige) blootstelling aan de zon in de eerste vijftien jaar van het leven is van belang bij de vorming van moedervlekken.

Verschijnselen

Moedervlekken zijn zichtbaar als bruine of zwarte vlekjes, meestal vlak, maar ook wel eens verheven of duidelijk bol of hobbelig. Ze kunnen in grootte, vorm of kleur nogal van elkaar verschillen. Kenmerkend is dat de vorm en pigmentatie regelmatig zijn. Een onrustige moedervlek is onregelmatiger van vorm en pigmentatie (d.w.z. verschillende tinten bruin tot zwart naast elkaar in dezelfde moedervlek) en vaak is er ook sprake van een roodachtige verkleuring. Een gewone of onrustige moedervlek mag niet:

• Groter worden.
• Van kleur of kleursamenstelling veranderen.
• Van vorm veranderen.
• Jeuken, steken of pijn doen.
• Korstjes vertonen.
• Bloeden.

In veel gevallen zullen deze verschijnselen berusten op onschuldige veranderingen in de moedervlek. Raadpleeg bij twijfel altijd uw huisarts of dermatoloog om te zien of er geen sprake is van kwaadaardige verandering in de moedervlek. Een melanoom is meestal groter dan een gewone moedervlek, de vorm is grillig en asymmetrisch en de pigmentatie is vaak onregelmatig. Naast bruin en zwart kunnen de kleuren rood, paars, blauw, grijs, wit of een combinatie van verschillende kleuren voorkomen.

Diagnose

Aan de uiterlijke kenmerken van een moedervlek kan een arts vaak al zien of er sprake is van een verdachte moedervlek. Eventueel kan daarbij gebruik gemaakt worden van een dermatoscoop, een kleine handmicroscoop. 
Bij twijfelgevallen en bij duidelijke verdenking op melanoom zal altijd microscopisch weefselonderzoek nodig zijn.

Behandeling

Een goedaardige moedervlek is een normaal verschijnsel en geen ziekelijke/abnormale afwijking en hoeft dus ook niet behandeld te worden. Soms wil de patiënt uit cosmetisch oogpunt een moedervlek laten verwijderen. Dit kan door middel van wegbranden (electrocoagulatie) of wegsnijden (excisie). Is er ook maar de geringste verdenking op melanoom (kwaadaardige moedervlek)? Dan zal de moedervlek worden weggesneden en microscopisch worden onderzocht.

Risicofactoren

De belangrijkste risicofactoren voor het krijgen van een melanoom zijn:

• Erfelijke aanleg.
• Bleke huid, blond of rossig haar.
• Meer dan 50 gewone moedervlekken of meer dan drie onrustige moedervlekken.
• Zonlichtverbranding op jonge leeftijd

Bij een melanoom is het van groot belang dat u de afwijking in een zo vroeg mogelijk stadium ontdekt. In een vroeg stadium is deze vorm van huidkanker meestal goed te genezen. In een later stadium kunnen uitzaaiingen ontstaan. Bij uitzaaiingen in andere organen is genezing vaak niet meer mogelijk. Lees hierover meer in de folder "melanoom".

Informatie

Voor aanvullende informatie over huidaandoeningen en patiëntenverenigingen, kunt u zich wenden
(dagelijks tijdens kantooruren) tot de Huidfederatie/Nationaal Huidfonds, via de huid infolijn: tel. (030) 28 23 996.

Bron: NVDV

Klik op onderstaande link voor de website van de Nederlandse vereniging voor dermatologie en venerologie.
Op deze website vindt u nog meer informatie over huidaandoeningen.

http://www.huidarts.info/patientenfolders.htm