(Alopecia Areata)

Inleiding

Alopecia areata betekent pleksgewijze kaalheid. Het is een ziekte van de haarwortels.
De plekken waar de haarwortels zijn aangetast, zijn meestal rond of ovaal. In deze plekken vallen vrijwel alle haren uit, terwijl de huid eromheen een normale haargroei heeft. Er ontstaan één of meer kale plekken.

Oorzaak

De oorzaak van alopecia areata is onbekend. Gedacht wordt aan een stoornis in het afweermechanisme van het lichaam, de immuniteit. De afweer is als het ware ontspoord en richt zich tegen het eigen lichaam, in dit geval de haarwortels. Dit vermoeden wordt versterkt omdat mensen met deze ziekte verhoudingsgewijs iets vaker lijden aan andere ziekten die gepaard gaan met stoornissen in het afweersysteem. Dit kunnen sommige schildklierziekten, vitiligo (witte plekken op de huid), of bepaalde vormen van bloedarmoede zijn. Of spanningen en teveel stress alopecia areata uitlokken of verergeren is niet bekend. Waarschijnlijk spelen deze factoren een ondergeschikte rol.

Verschijnselen

De kale plekken blijven vaak beperkt tot het hoofd. In principe kunnen zij ontstaan op alle plaatsen waar normaal haren groeien, zoals wenkbrauwen, baard, oksels en schaamstreek. Ook komt het voor dat het haar niet pleksgewijs uitvalt. Dan treedt gelijkmatig en verspreid over de gehele hoofdhuid haaruitval op. In zeldzame gevallen valt al het hoofdhaar of lichaamshaar uit. Vaak zijn dan ook de nagels aangetast. Meestal blijft de aandoening beperkt tot een of enkele kale plekken op de hoofdhuid.

Verloop

Het verloop is erg grillig en bij iedereen anders. Het is moeilijk te voorspellen of en wanneer het haar terugkomt en of het daarna weer uitvalt. Alopecia areata treedt aanvalsgewijs op. Vaak merkt de patiënt zelf niets van haaruitval, maar ontdekt bijvoorbeeld de kapper de kale plekken. Meestal herstelt de haargroei spontaan binnen enkele maanden tot jaren. In sommige gevallen treedt geen totale genezing op. Ook kan de haargroei zich in de oorspronkelijke plekken herstellen, maar ontstaan er ergens anders kale plekken. Soms wordt het hoofd of het hele lichaam volledig kaal. De kaalheid is niet altijd definitief. In principe kan het haar weer terugkomen. Van alle patiënten herstelt 80% binnen zes maanden spontaan. Alopecia areata tast de lichamelijke gezondheid niet aan. Wel kan kaalheid psychische invloed hebben.

Diagnose

Omdat de behandeling van alopecia areata totaal anders is dan bij andere vormen van haaruitval, is het stellen van de juiste diagnose belangrijk. Als het haarverlies met scherp omschreven kale plekken op de hoofdhuid begint, is de diagnose makkelijk te stellen. Ingewikkelder wordt het als de ziekte alleen op andere plaatsen zoals wimpers, wenkbrauwen of baardstreek optreedt. Soms is aanvullend onderzoek van haarwortels en/of huidweefsel nodig om andere haarziekten uit te sluiten.

Behandeling

In de meeste gevallen herstelt de haargroei spontaan binnen enkele jaren. Dit betekent dat patiënten eigenlijk altijd het natuurlijke beloop af kunnen wachten. Alopecia areata is voor veel mensen een vervelende ziekte en is het moeilijk een afwachtende houding aan te nemen. Om het herstel van de haargroei te bespoedigen, kunnen de volgende behandelingsmethoden worden overwogen:

Prikkeltherapie
Dit is het opwekken van irritatie van de hoofdhuid door het aanbrengen van zalven, crèmes of lotions. Een voorbeeld hiervan is Pekelharing lotion. Het effect van prikkeltherapie wordt betwijfeld.

Corticosteroïden (zie ook folder "Corticosteroïden voor de huid")
Corticosteroïden zijn hormonen die het afweersysteem beïnvloeden en die het lichaam ook zelf maakt. Corticosteroïden kunnen als zalf, crème of lotion op de huid worden aangebracht. Hiermee kan soms de abnormale afweerreactie in de kale plekken worden onderdrukt. Ook het inspuiten van corticosteroïden in de huid van de kale plekken is mogelijk. Dit is pijnlijk. Soms treedt na enkele weken inderdaad herstel van de haargroei op. Dit is echter nogal eens van tijdelijke aard. Wordt de behandeling gestopt, dan kunnen de haren weer gaan uitvallen.

Behandeling met pillen
Minoxidil wordt vaak als "wondermiddel" tegen alle vormen van kaalheid aangeprezen. Bij alopecia areata heeft 5% minoxidillotion wellicht enig effect.

Lichttherapie
Een hoogtezonbehandeling (ultraviolette straling) kan bij een deel van de patiënten in het begin goed resultaat opleveren. Als de haargroei is hersteld, kan het licht niet meer tot de huid doordringen en valt het haar meestal weer uit.

Lokale immuuntherapie
In ernstige gevallen kan deze methode worden overwogen. De patiënt wordt eerst overgevoelig (allergisch) gemaakt voor een bepaalde stof, meestal diphencyprone. Daarna worden de kale plekken bestreken met deze stof zodat ter plaatse een allergisch eczeem ontstaat. Deze allergische reactie, die verder geen nadelige gevolgen heeft, stimuleert als het ware de haarwortels, waardoor de haargroei soms terugkomt.

Zelf doen

Camouflage
Storende alopecia plekken kunt u camoufleren met een pruik of haarstukje. De ziektenkostenverzekeraars hebben hiervoor een vergoedingsregeling.

Dieet
Haargroei is niet te beïnvloeden met een dieet. Ook vitamines of extra mineralen helpen niet. Onderzoek van de haren op eventuele tekorten (haaranalyse) levert geen enkele aanvullende informatie op die van belang is voor de genezing van alopecia areata.

Vooruitzichten

Het beloop van de ziekte heeft een ongunstig vooruitzicht als:

• De aandoening in de jeugd is ontstaan.
• Alopecia areata in de familie voorkomt.
• Andere ziekten van het immuunsysteem bij de patiënt of in de familie voorkomen.
• Andere lichaamsgebieden met haargroei of de nagels aangetast zijn.

Het is niet bekend of alopecia areata erfelijk is. Wél blijkt de haarziekte bij zo'n 10% van de patiënten ook in de familie voor te komen. Een zekere aanleg is dus waarschijnlijk wel aanwezig. Bij een aantal mensen is de haaruitval blijvend.

Informatie

Voor aanvullende informatie over huidaandoeningen en patiëntenverenigingen, kunt u zich wenden
(dagelijks tijdens kantooruren) tot de Huidfederatie/Nationaal Huidfonds, via de huid infolijn: tel. (030) 28 23 996.

Of neem contact op met Alopecia Areata Patiëntenvereniging,  Klaverstraat 74, 5025 MD Tilburg.

Bron: NVDV

Klik op onderstaande link voor de website van de Nederlandse vereniging voor dermatologie en venerologie.
Op deze website vindt u nog meer informatie over huidaandoeningen.

http://www.huidarts.info/patientenfolders.htm