(Corticosteroidenzalf)

Inleiding

Corticosteroïden of hormoonzalf onderdrukt de ontstekingsprocessen in de huid.
Hormoonzalf helpt tegen de verschijnselen van vele huidaandoeningen zoals roodheid en jeuk. Hormoonzalf heeft bij sommige mensen een slechte naam en roepen negatieve reacties op. Veel mensen willen geen hormoonzalf gebruiken omdat ze bang zijn voor bijwerkingen. Door de ontwikkeling van nieuwe soorten hormoonzalf zijn deze veiliger geworden. Bij deskundig gebruik geeft hormoonzalf een goed resultaat. Het verlicht de klachten en geeft geen of geringe bijwerkingen. Het goede resultaat wil niet zeggen dat de huidaandoening geneest. De oorzaak (zoals de erfelijke factor) kan immers niet worden weggenomen.

Verschillende sterktes van hormoonzalf

Hormoonzalf is verkrijgbaar in verschillende sterktes. Ze worden ingedeeld in vier klassen.
Hoe hoger de klasse, hoe sterker de werkzame bestanddelen. Soms kiest een arts ervoor om met een lage klasse te starten. Bij onvoldoende resultaat schrijft hij een sterkere hormoonzalf voor. Soms start een arts gelijk met een sterke hormoonzalf die de ontsteking in de huid snel en krachtig onderdrukt. Op de lange termijn leidt dit in het algemeen tot minder gebruik van hormoonzalf. Naast zalf bestaan er ook crèmes of lotions met werkzame bestanddelen.
Wat de arts voorschrijft is afhankelijk van de aard, de plaats en de verspreiding van de huidaandoening.
Vind u het product niet prettig in het gebruik? Geef dit dan door aan de arts of verpleegkundige. Samen kunt u bekijken of een ander product meer geschikt is.

Overzicht hormoonzalf op sterkte

 Klasse 1 (Sterkte 1; lichtste werking)

Merknaam	Stofnaam	Product
Hydrocortison	Hydrocortison 1%	zalf / vaselinecrème / crème

Klasse 2 (Sterkte 2)

Merknaam	Stofnaam	Product
Emovate	clobetason 0,05%	zalf/crème
Locoid	hydrocortisonbutyraat 0,1%	vet crème /crème / emulsie / lotion/gel
Triamcinolon	triamcinolonacetonide 0,1%	zalf /vaselinecrème / crème /lotion
Locacorten	Flumetason 0,02%	crème

 Klasse 3 (Sterkte 3)

Merknaam	Stofnaam	Product
Betnelan	Betamethasonvaleraat  0,1%	zalf/crème/lotion/ emulsie
Betamethason	Betamethasonvaleraat 0,1%	zalf/crème/lotion
Celestoderm	betamethasonvaleraat 0,1%	zalf/crème
Topicorte	desoximetason 0,25%	crème/emulsie
Ibaril	desoximetason 0,25%	crème
Cutivate	fluticason propionaat 0,05%	zalf/crème
Diprosone	betamethason- dipropionaat  0,05%	zalf/crème/lotion
Elocon	mometason 0,1%	zalf/lotion
Nerisona	diflucortolon 0,1%	crème

 Klasse 4 (Sterkte 4; sterkste werking)

Merknaam		Stofnaam	Product
Dermovate		clobetasol 0,05%	zalf/crème/lotion/hydrogel
Diprolene		betamethason- dipropionaat 0,05%	zalf/hydrogel
	Clarelux	clobetasol 0,05%	schuim
	Clobex	clobetasol 0,05%	shampoo

Toepassing van hormoonzalf

In de beginfase van de behandeling smeert u meestal één of twee keer per dag de plekken op de huid in met zalf. Meer dan twee keer per dag smeren heeft geen nut.
In het gelaat, rondom de ogen en in huidplooien is een minder sterke hormoonzalf en/of minder vaak smeren beter. De huid heeft op deze plaatsen aan andere samenstelling dan op de rest van het lichaam.

Vingertop als maateenheid voor het zalven

Om te weten hoeveel hormoonzalf nodig is per lichaamsdeel, gebruikt u het onderstaande schema. Dit schema gaat uit van de leeftijd van de patiënt en de vingertop als maateenheid.
Een vingertop eenheid zalf is ongeveer 0,5 gram.

Schema van het aantal vingertop eenheden zalf per lichaamsdeel

Leeftijd	Gelaat    en hals	Arm en     hand	Been en   voet	Romp (voorkant)	Romp (achterkant)
3-12  maanden	1	1	1,5	1	1,5
1-2 jaar	1,5	1,5	2	2	3
3-5 jaar	1,5	2	3	3	3,5
6-10 jaar	2	2,5	4,5	3,5	5
Volwassene	2,5	4	8	7	7

Een volwassene heeft ongeveer twintig gram zalf nodig voor het hele lichaam. Een tube van 100 gram is dus leeg na ongeveer vier keer smeren van het hele lichaam.

Afbouwen gebruik van hormoonzalf

Bij gebruik van hormoonzalf is het belangrijk om niet ineens te stoppen met smeren.
Na de start van een intensieve behandeling is vaak duidelijk verbetering zichtbaar binnen één tot twee weken.
Voordat u het gebruik van de zalf gaat afbouwen, moet de huidaandoening echt sterk verbeterd zijn. De actieve huidaandoening is dan minder zichtbaar en er is minder jeuk. Er kunnen nog wel verkleurde, niet voelbare restvlekken over zijn die wit, bruin of rood zijn. Probeer geleidelijk minder te smeren, maar wel genoeg om de huidaandoening onder controle te houden. Als u te snel afbouwt komt de huidaandoening meestal weer terug. Merkt u na twee weken nog geen verbetering of komt de huidaandoening terug? Stop dan met het afbouwen. Begin weer met smeren volgens het normale schema en neem contact op met de arts. U kunt het gebruik van hormoonzalf als volgt afbouwen:
· Bij duidelijke verbetering smeert u één keer per dag in plaats van twee keer.
· Komen de klachten niet terug? Dan smeert u twee dagen achter elkaar niet, vijf dagen wel.
  Bij blijvende verbetering smeert u drie dagen achter elkaar niet, vier dagen wel.
  Bouw zo verder af tot u uitkomt op nul dagen of enkele dagen smeren in de week.
  Zolang de klachten niet terugkomen, kunt u zo in enkele maanden het gebruik van de hormoonzalf tot
  een minimum beperken of zelfs stoppen.
· Naast het minder vaak gaan smeren, kunt u ook afbouwen door naar een minder sterke hormoonzalf
  over te stappen. (Van een klasse drie naar een klasse twee zalf). Overleg dit met uw arts.

Bijwerkingen

Wanneer u hormoonzalf goed gebruikt, zijn er bijna geen bijwerkingen. De meeste bijwerkingen zijn tijdelijk. Bijwerkingen van hormoonzalf kunnen zijn:
· Dunnere huid (atrofie).
· Rode verwijde bloedvaatjes (couperose).
· Meer haargroei.
· Verkleuring van de huid (licht of donker).
· Huidstriemen (striae).
· Bloeduitstortingen.
Bedenk dat wanneer u de huid onvoldoende behandelt, de huid (ook) beschadigd kan raken door de huidaandoening zelf of het krabben. Bij een huid met eczeem is de kans op het ontwikkelen van contactallergieën groter dan bij een onbeschadigde gezonde huid.

Vragen

Heeft u nog vragen? Stel ze dan gerust.
De polikliniek Dermatologie is op werkdagen te bereiken op tel. (0165) 58 84 12.

Informatie

Voor aanvullende informatie over huidaandoeningen en patiëntenverenigingen, kunt u zich wenden
(dagelijks tijdens kantooruren) tot de Huidfederatie/Nationaal Huidfonds, via de huid infolijn: tel. (030) 28 23 996.

Bron: NVDV

Klik op onderstaande link voor de website van de Nederlandse vereniging voor dermatologie en venerologie.
Op deze website vindt u nog meer informatie over huidaandoeningen.

http://www.huidarts.info/patientenfolders.htm