Inleiding

Dauwworm is een huidaandoening, die veel last kan veroorzaken, maar die gelukkig meestal goed behandeld kan worden. Dauwworm komt voor bij 5% van de zuigelingen en peuters. Dauwworm is ook bekend onder de namen atopisch eczeem en constitutioneel eczeem. Dauwworm is een oud Nederlands woord. "Dauw" geeft aan dat de huiduitslag vochtig is, "worm" betekent dat de uitslag vaak ringvormig is. Met wormen heeft dauwworm dus helemaal niets te maken. Dauwworm is niet besmettelijk. Ook heeft dauwworm niets te maken met een slechte huidverzorging. Of een kind dauwworm krijgt, wordt bepaald door een erfelijke aanleg die al bij de geboorte aanwezig is. Dit is de aanleg om allergisch te reageren op bepaalde prikkels uit de omgeving. Deze erfelijke aanleg speelt ook een rol bij het ontstaan van bijvoorbeeld astma, astmatische bronchitis en hooikoorts. Deze aandoeningen komen nogal eens samen of afwisselend voor met dauwworm.

Oorzaak

De oorzaak van dauwworm is nog onbekend. Het gaat om een wisselwerking tussen factoren in het lichaam (de aanleg om allergisch te reageren) en prikkels vanuit de omgeving. De huid reageert op deze prikkels: de kleine bloedvaten in de huid laten vocht door, waardoor roodheid, zwelling en jeuk ontstaan. Het kind gaat door de jeuk krabben, waardoor de dauwworm weer erger wordt en waardoor ook infecties kunnen ontstaan.

Prikkels uit de omgeving
Allerlei prikkels uit de omgeving kunnen invloed hebben op het eczeem:

• Temperatuurswisselingen.
• Huisstof en huisstofmijten.
• Huidschilfers en speeksel van dieren.
• Stuifmeel.
• Inspanning.
• Emotionele gebeurtenissen.

Ieder kind met dauwworm heeft zo zijn eigen prikkels waarop het reageert. Het is niet altijd even gemakkelijk om vast te stellen welke prikkels dat zijn. Bij veel kinderen blijft dit onduidelijk. Na het tweede levensjaar kan de huisstofmijt een rol spelen. De huisstofmijt is een klein, spinachtig beestje dat niet met het blote oog te zien is. Hij komt in alle huizen voor. Bij dieren (hond en kat zijn de belangrijkste) gaat het vooral om huidschilfers, haren en veren (dus ook hamsters, vogels, konijnen).

Stuifmeel dat een allergische reactie opwekt is meestal afkomstig van gras maar kan ook komen van andere planten en bomen (bijvoorbeeld van de berk).

Als uw kind in contact komt met deze stoffen, kan de dauwworm erger worden. Het beste kunt u proberen het contact met deze stoffen te vermijden, ook als de allergie voor een bepaalde stof (nog) niet aantoonbaar is. Samen met uw arts kunt u bepalen of het voor uw kind van belang is om bepaalde maatregelen in huis te nemen. Vaak kan door een aantal eenvoudige maatregelen het contact met deze stoffen al verminderd worden.

Voedsel
Bij een klein aantal jonge kinderen kan voedselallergie een oorzaak van dauwworm zijn. Als u denkt dat de dauwworm door bepaalde voedingsmiddelen verergert, is het goed dit met uw arts te bespreken. Een dieet zal echter meestal niet nodig zijn. Ook als voeding een invloed heeft, zal een dieet alleen vrijwel nooit voldoende zijn als behandeling. Borstvoeding geeft enige bescherming tegen dauwworm, maar kan het niet voorkomen. Alleen bij sterke allergie bij de moeder of in de famile wordt borstvoeding aangeraden. De moeder moet dan wel een dieet volgen.

Andere factoren
Bij sommige kinderen heeft het seizoen invloed. Vooral in het najaar en in de winter wordt de dauwworm heftiger. Bij andere kinderen gebeurt dit echter in het voorjaar. Ook water en zeep, kleding, zwemmen en temperatuur-schommelingen kunnen dauwworm verergeren. Een vakantie aan het strand kan een gunstige invloed hebben. Het is van belang dat u zelf nagaat hoe de dauwworm reageert op dit soort factoren. Het is echter belangrijk te weten dat dauwworm ook vanzelf (dat wil zeggen zonder duidelijke oorzaak) kan verergeren en verminderen.

Verschijnselen

Meestal begint dauwworm tussen de een tot vier maanden na de geboorte. Er ontstaat een rode, jeukende, vaak vochtige huiduitslag met blaasjes op het gezicht en tussen de hoofdharen. Vooral de jeuk is erg vervelend.
De baby probeert de jeuk te verminderen door wrijven, schuren en krabben. Daardoor wordt de dauwworm erger.
De kinderen zijn vaak onrustig en huilen veel.

Dauwworm heeft niets te maken met een andere veel voorkomende huidaandoening bij baby's: berg. Bij berg is er een verhoogde afscheiding van talg tussen de hoofdharen. Ook de bij baby's zo vaak voorkomende luier-uitslag heeft niets met dauwworm te maken.

Dauwworm verloopt in golven: perioden met veel klachten worden afgewisseld door perioden met weinig of zelfs geen klachten. Meer dan de helft van de kinderen heeft rond het derde levensjaar geen klachten meer. De aanleg om allergisch te reageren blijft echter bestaan.

Diagnose

Het belangrijkste is het lichamelijke onderzoek door de arts. Daarnaast is het van groot belang dat u vertelt wat u is opgevallen (seizoensinvloed, reacties op voeding, etc.) Een bloedonderzoek om allergie op te sporen (RAST-test) is bij kleine kinderen met alleen dauwworm nog niet zo zinvol. Alleen als er ook andere aanwijzingen zijn voor allergie, bijvoorbeeld diarree of astma, kan de RAST-test iets meer zeggen over het soort prikkel dat de allergie veroorzaakt.

Behandeling

De aanleg voor dauwworm is niet te veranderen. Dit betekent dat dauwworm op zich niet te genezen is.
De behandeling is erop gericht de dauwworm en de jeuk zoveel mogelijk te onderdrukken. Dit kan door plaatselijk een creme of zalf te gebruiken of met medicijnen.

Plaatselijke behandeling van dauwworm
Om de dauwworm te onderdrukken kan men zalven of crèmes met teer of corticosteroïden gebruiken. Zalven zijn nogal vet en worden gebruikt bij een droge huid. Crèmes zijn veel minder vet. De teerproducten remmen de ontsteking en verminderen de jeuk. Ze hebben een typische geur. Als bijwerking kan overgevoeligheid voor zonlicht optreden.

Ook corticosteroïden onderdrukken de ontstekingsreactie (zie ook folder "Corticosteroïden voor de huid"). Uw arts zal u vertellen welke corticosteroïd-zalf of -crème u moet aanbrengen, hoeveel dagen per week en hoe lang u dit moet doen. Het is heel belangrijk dat u zich goed aan dat voorschrift houdt. Bij de behandeling van dauwworm worden bij voorkeur de zwak werkende corticosteroïdzalven en crèmes gebruikt, zoals hydrocortisonzalf of -crème FNA. Meestal wordt de corticosteroïdzalf of -crème gedurende een maximum aantal dagen per week gebruikt. De andere dagen kunt u een vette crème of zalf zonder geneesmiddel gebruiken, om de huid zo soepel mogelijk te houden. Zalven of crèmes met corticosteroïd brengt u altijd zo dun mogelijk aan op de huid. U kunt dat gewoon met uw handen doen. Maak van het inzalven voor u en uw kind iets prettigs door het bijvoorbeeld in een spelvorm te doen en er veel bij te knuffelen.

Medicijnen
Er zijn ook geneesmiddelen die de jeuk verminderen. Vaak veroorzaken deze geneesmiddelen ook slaperigheid, zodat ze vooral 's avonds goed gebruikt kunnen worden. Overleg met uw arts wanneer uw kind een bepaald medicijn nodig heeft. Soms is een dieet nodig. Als u aanwijzingen heeft dat bepaald voedsel de dauwworm bij uw kind verergert, overleg dan met uw arts en diëtiste. Aanvullend onderzoek is dan nodig. De huid van uw kind is door veelvuldig krabben eerder vatbaar voor infecties. Is er sprake van een infectie? Dan krijgt uw kind antibiotica.

Zelf doen

• Vermijd zoveel mogelijk het contact met prikkels waar uw kind gevoelig voor is.
• Houdt de omgeving van het kind stofvrij en droog.
• Het is beter dat er geen huisdieren zijn.
• Gebruik katoenen kleding. (geen wol of synthetische stoffen).
• gebruik geen zeep.
• Zorg er voor dat uw king het niet te warm heeft.
• Voor de droge huid kunt aan het badwater badolie toevoegen.
• Smeer de huid van het kind na het baden in met een vochtvasthoudende vette crème of zalf.
• Houd de nagels van het kind zo kort mogelijk. Gebruik voor 's nachts eventueel katoenen sokjes over de handen.
• Huidcontact is voor baby's zeer belangrijk met het oog op hun latere ontwikkeling. Raak uw kind daarom zoveel mogelijk aan. Ook als uw kind dauwworm heeft en de huid minder zacht en plezierig aanvoelt. Juist tijdens het zalven kan er een intens huidcontact zijn tussen u en uw kind. Soms zullen familie of kennissen aarzelen om uw kind aan te raken omdat de huid wat schraal, rood of schilferig is. Als u dat merkt, leg dan meteen uit dat de huid niet vies of besmettelijk is. U helpt uw kind, uzelf en de familieleden of kennissen ermee.
• Vaak zult u raadgevingen van anderen krijgen. Of deze voor u en uw kind van belang zijn kunt u het best bespreken met uw arts. Ga ervan uit dat deze raadgevingen goed bedoeld zijn. Sommige moeders schamen zich voor de lelijke huid van hun baby en komen daadoor bijna niet meer buitenshuis. Ga gewoon met uw kind naar buiten. Dat is goed voor u en uw kind. Als u het er moeilijk mee heeft, is het beter om erover te praten dan er alleen mee te blijven zitten. U kunt altijd terecht bij uw arts of bij de wijkverpleegkundige.

Vooruitzichten

Als de dauwworm na het tweede jaar nog niet over is of opnieuw ontstaat, komt het vaak ook op andere plaatsen dan het gezicht voor: aan de binnenzijde van de ellebogen, in de knieholten, bij de polsen, op de wreven en in de nek.
De huid is op die plaatsen verdikt en rood. Vaak ontstaan door het krabben en wrijven wondjes en korstjes. Daarnaast is de huid van het hele lichaam droog en schilferig en ontstaan gemakkelijk kloven.

Informatie

Voor aanvullende informatie over huidaandoeningen en patiëntenverenigingen, kunt u zich wenden
(dagelijks tijdens kantooruren) tot de Huidfederatie/Nationaal Huidfonds, via de huid infolijn: tel. (030) 28 23 996.

Bron: NVDV

Klik op onderstaande link voor de website van de Nederlandse vereniging voor dermatologie en venerologie.
Op deze website vindt u nog meer informatie over huidaandoeningen.

http://www.huidarts.info/patientenfolders.htm