Inleiding

Acne (Acne vulgaris) is de medische term voor jeugdpuistjes. Vrijwel iedereen krijgt in de puberteit acne. Bij de één zijn het enkele puistjes, bij de ander is het een uitgebreide huidaandoening die veel psychische problemen kan geven en het zelfvertrouwen kan beinvloeden.

Diagnose

Acne is over het algemeen makkelijk te herkennen. Een arts kan de diagnose meestal al stellen op grond van hoe de huid er uit ziet. Aanvullend onderzoek is vrijwel nooit nodig.

Oorzaak

Acne is een ontsteking van de huid rondom een talgklier. Bij het ontstaan van acne spelen verschillende factoren een rol. In de meeste gevallen begint acne in de puberteit, wanneer de huid onder invloed van hormonen allerlei veranderingen ondergaat.

De talgklieren in het gezicht, op de rug en de borst worden in de puberteit groter. Zij produceren meer huidsmeer of talg, die bovendien dikker is van samenstelling. Als een tagklier te veel talg maakt, kan de talg zich ophopen en de afvoergang van de talgklier (de porie) kan verstopt raken. Deze talgophopingen worden mee-eters genoemd.
Er zijn oppervlakkige mee-eters en meer onderhuids gelegen mee-eters. De afvoergang van een talgklier kan nauwer worden door verhoorning van de huid en verstopt raken. Daarnaast bevinden zich in de talgklieren bacteriën, die zich snel kunnen vermenigvuldigen en de talg omzetten in vetzuren. Door de opgehoopte talg en de irriterende vrije vetzuren zet de verstopte talgklier steeds verder uit en scheurt uiteindelijk open. De irriterende stoffen komen in de omliggende huid terecht en veroorzaken een ontsteking. Hierdoor ontstaan pukkels en puistjes.

Sommige vormen van acne ontstaan door uitwendige factoren. Meestal gaat het om contact met stoffen die een verstopping van de talgklier veroorzaken, zoals bepaalde cosmetica of andere oliehoudende of chloorhoudende producten. Ook druk en wrijving op de huid kunnen acne verergeren. Voorbeelden hiervan zijn acne onder de kinrand van een helm en op het voorhoofd onder een voorhoofdsband.

Tenslotte zijn er nog verschillende geneesmiddelen die aanleiding kunnen geven tot het ontstaan of verergeren van acne op een ongewone plaats of op oudere leeftijd. Tot deze geneesmiddelen behoren onder andere prednison en sommige middelen tegen tuberculose en epilepsie.

Acne wordt niet veroorzaakt door:

• Voeding. Omdat acne vaak gepaard gaat met een vette huid, denkt men vaak dat vet voedsel zoals varkensvlees, chocola of patat het ontstaan van acne bevordert. Dit is wetenschappelijk nooit aangetoond.
  Ook voedselallergie speelt bij acne geen rol.
• Een vitaminetekort. Het heeft dan ook geen zin extra vitamines tegen acne te slikken.
• Slechte hygiëne. Doordat de huid er vet en vies uitziet met mee-eters en puistjes denkt men wel eens dat een slechte hygiene hier de oorzaak van is, maar dat is niet zo.
• Infecties. Acne is geen infectieziekte en is dus niet besmettelijk.
• Transpiratie. Talgvorming en transpiratie hebben niets met elkaar te maken. Sterk transpireren heeft geen invloed op de ernst van acne.
• Spanningen of stress. Eerder is het omgekeerde het geval: een ernstige acne kan aanzienlijke psychische spanningen oproepen (minderwaardigheidsgevoel).

Behandeling

De behandelingsmogelijkheden voor acne zijn de laatste jaren enorm toegenomen. Toch blijft acne een aandoening die lang kan duren en lastig te genezen is. Wel lukt het meestal ervoor te zorgen dat de acne tot rust komt en rustig blijft totdat er uiteindelijk genezing optreedt. Zelfs de lichtere vormen van acne vereisen vaak langdurige aandacht. 

Een standaardbehandeling voor acne bestaat niet. Wanneer de ontstekingsverschijnselen op de voorgrond staan is de behandeling anders dan wanneer het vooral om mee-eters gaat. De ernst van de aandoening, de klachten, maar ook leeftijd en geslacht, bepalen welke behandeling het beste past. De behandeling van acne is maatwerk. Het is van tevoren niet bekend hoe men zal reageren op een behandeling. Het kan enige tijd duren voordat een middel resultaat geeft. Er is een vaste volgorde waarbij men begint met middelen zoals crèmes en lotions die u direct op de huid kunt aanbrengen. Daarna zal men de acne behandelen met antibiotica en tenslotte met andere medicijnen voor inwendig gebruik.

Bij de behandeling heeft men de keuze uit diverse middelen die op verschillende manieren werken:

Middelen die de versterkte verhoorning van de afvoergang tegengaan
Hiertoe behoren o.a. salicylzuur, benzoylperoxide en vitamine A-zuur in crème, gel of lotion. Deze middelen zorgen ervoor dat de huid afschilfert. De talg die de poriën verstopt kan makkelijker naar buiten, er ontstaan dan geen mee-eters. Daarnaast remmen deze middelen ook de bacteriegroei. Bij lichte vormen van acne zijn deze middelen voldoende. Een bezwaar van benzoylperoxide en vitamine A-zuur is dat deze stoffen de huid in het begin van de behandeling vaak irriteren. Daarom begint men vaak voorzichtig. Verdraagt u de voorgeschreven gel of crème goed?
Dan kan de sterkte/concentratie eventueel worden verhoogd.

Middelen die de groei van bacteriën tegengaan
Behalve de genoemde benzoylperoxide zijn het vooral antibiotica die de groei van bacterien remmen.
Antibiotica kunt u als pillen of als smeersel gebruiken. De meeste inwendig gebruikte antibiotica zijn tetracycline en minocycline. De behandeling met inwendige antibiotica duurt meestal enkele maanden. De dosering is in het algemeen erg laag. Antibiotica die uitwendig worden toegepast zijn erythromycine en clindamycine.

Middelen die de ontsteking remmen
Bepaalde corticosteroïden (bijnierschorshormonen) onderdrukken de ontstekingsreactie. Deze stoffen worden bij acne niet of nauwelijks toegepast omdat het nadeel van de bijwerkingen niet opweegt tegen de voordelen. Alleen bij bijzondere vormen van acne kan het zinvol zijn plaatselijk injecties met corticosteroïden te geven. Ook sommige antibiotica, waaronder de eerdergenoemde tetracycline en minocycline, hebben een ontstekingsremmende werking.

Middelen die de talgvorming verminderen
Van de anticonceptiepil is al lang bekend dat deze de talgvorming kan beïnvloeden. Er zijn anticonceptiepillen op de markt die een gunstig effect hebben op acne. Houd er rekening mee dat de werking van de pil kan verminderen door het gelijktijdig gebruik van antibiotica pillen. Gebruik daarom gedurende die tijd een ander anticonceptiemiddel.

Een ander middel dat de talgproductie onderdrukt is isotretinoïne. Dit geneesmiddel bevat een stof die verwant is aan vitamine A-zuur. Dit is een zeer effectief middel voor inwendig gebruik. Het wordt uitsluitend voorgeschreven bij ernstige vormen van acne, die onvoldoende reageren op andere middelen. Het middel heeft mogelijke ernstige bijwerkingen en risico's, met name tijdens gebruik in de zwangerschap. Ook mag het niet worden toegepast in combinatie met inwendig gebruikte antibiotica. Uw arts zal de voor- en nadelen van deze behandeling zorgvuldig met u bespreken.

Zelf doen

Zonlicht
De ultraviolette stralen in zonlicht kunnen een gunstige invloed hebben op acne. Ga hier voorzichtig mee om. Teveel UV stralen geven weer meer risico op huidkanker. Sommige middelen tegen acne (zoals vitamine A zuur en bepaalde tetracyclines) maken de huid extra gevoelig voor zonlicht.

Reiniging
De meeste patiënten met acne hebben last van verhoogde talgproductie. Dit kan tot uitdrukking komen in een vettig glimmend gelaat. Door de huid vooraf te reinigen kunt u het teveel aan talg weghalen. Overmatig wassen met water en zeep heeft geen zin en kan zelfs schadelijk zijn voor de huid. Men kan bijvoorbeeld alleen met lauw water wassen of een milde zure huidreiniger gebruiken.

Hydrateren
De medicatie voor de behandeling van acne kan bijwerkingen veroorzaken zoals een droge huid, huidirritatie en schilfers. gebruik hiervoor een vochtinbrengende crème.

Vooruitzichten

Acne is een onschuldige aandoening, die bij de meeste patiënten na enkele jaren vanzelf verdwijnt. Meestal verdwijnt acne voor het vijfentwintigste jaar, soms blijft de aandoening bestaan tot op oudere leeftijd.

Informatie

Voor aanvullende informatie over huidaandoeningen en patiëntenverenigingen, kunt u zich wenden
(dagelijks tijdens kantooruren) tot de Huidfederatie/Nationaal Huidfonds, via de huid infolijn: tel. (030) 28 23 996.

Bron: NVDV

Klik op onderstaande link voor de website van de Nederlandse vereniging voor dermatologie en venerologie.
Op deze website vindt u nog meer informatie over huidaandoeningen.

http://www.huidarts.info/patientenfolders.htm